Μέρες ποίησης...

«(...)Δεν προσπαθεί να εκφράσει την προσωπικότητα των ποιητών, 

μάλλον προσπαθεί να την καταργήσει, όπως έγραφε ο Ελιοτ. 

Αλλά κάνοντας αυτό, εκφράζει μιαν άλλη προσωπικότητα 

που ανήκει σε όλους.(...)»

Γ. Σεφέρης (για την ποίηση) «Ο Καβάφης του Σεφέρη»

Κι όλοι θα θυμηθούμε την ποίηση στις 21. Όπως «ανεπαισθήτως» θυμηθήκαμε πέρσι τον Καβάφη. Ύστερα ξεχάστηκε καθώς ο νέος χρόνος είναι αφιερωμένος σε άλλον, δεν υπάρχει χώρος.
Δε λέω πως είναι κακό. Όπως κι αν ταξιδεύει η ποίηση, καλό είναι. Έστω κι αν με ένα της φευγαλέο πέρασμα ερεθίσει για λίγο την άμαθη ψυχή μας, καλό θα είναι.
Το κακό είναι που καταφέρνουμε το αιώνιο να το τιμήσουμε πρόσκαιρα κι επιφανειακά στην πρόχειρη εποχή μας. «Μα...», θα λέγαν κάποιοι έτοιμοι για αντιλογίες «...πού καιρός για ποίηση;». Αν της δίναμε μια ευκαιρία, η ίδια θα μας έδινε την πολυπόθητη απάντηση. Δυστυχώς δεν υπάρχει χρόνος.

«Ανεξήγητο. Δεν καταλαβαίνω τους ανθρώπους. 

Όσο και να παίζουν με τα χρώματα, είναι όλοι τους μαύροι.»

Γ. Σεφέρης

Μετά από τις πρόσφατες χαρές που μας χάρισε η ορκωμοσία πετάχθηκαν και οι τελευταίες -ελπίζω!- μάσκες και φορεσιές. Όσο κι αν προσπαθήσεις να τους δικαιολογήσεις πρέπει να το πραδεχτείς για να κρατήσεις μόνο τις καλές στιγμές μαζί τους. Ποιος έχει όρεξη τώρα να φορτώσει το μυαλό του με μολυσμένες σκέψεις; Είναι κρίμα πάντως. Κάποτε να ήταν η καθημερινότητά σου και λίγο έπειτα να μην τους αναγνωρίζεις. Μάλλον έτσι είναι οι άνθρωποι, στις χαρές απομακρύνονται. Στην αρχή τάχα ξαφνιάζεσαι, απογοητεύεσαι μα το συνηθίζεις. Όσοι βέβαια αντέξουν σε αυτό το φρικτό βασανιστήριο αξίζουν την ευγνωμοσύνη σου. Η κολλητή λέει ότι δεν υπάρχει λογική σε αυτό μα την απασχολεί το ίδιο. Λέει επίσης ότι τώρα θα ήθελε να ήταν βράδυ καλοκαιρινό, να ήμασταν στη λίμνη και να ακούγαμε έντεχνα. Έντεχνα έχουμε. Νύχτα είναι. Η λίμνη μας και το καλοκαίρι λείπουν. Κι η κολλητή. Κι εγώ. Πώς η κάθε μας συζήτηση καταλήγει στην Πόλη μας δεν το έχουμε ακόμη καταλάβει...

«Του το κρατάω αυτού του κόσμου

που δε μου ανήκει ο εαυτός μου

Γι' αυτό τα δίχτυα που του ρίχνω 

είναι όσα θέλω εγώ να δείχνω»

Αλτ! τίς ει;

«Με της μητρός μου φίλημα, με φούχτα γη της γης μου»

Δ. Σολωμός

Νομίζω πως είναι η πρώτη φορά που ο Δίδυμος θα λείπει τόσο καιρό από το σπίτι αφού η σχολή προτίμησής του ήταν στην πόλη μας, ευτυχώς δηλαδή γιατί είναι δύσκολο να σπουδάζεις δυο παιδιά ταυτόχρονα. Μπορεί να μη θυμάμαι σωστά αλλά είναι τουλάχιστον η πρώτη φορά που εκείνος φεύγει κι εγώ μένω πίσω. Εξάλλου ήμουν εγώ που σπούδαζα σε άλλη πόλη. Τώρα όμως η μάνα Πατρίδα  τον καλεί.
Το σπίτι βρίσκεται την τελευταία βδομάδα μέσα σε μια αναταραχή. Προετοιμασίες και άσκοπες αγορές όπως τις χαρακτηρίζει ο αδερφός αλλά οι γονείς θέλουν να προβλέψουν κάθε ενδεχόμενο. Οι συμβουλές από τις παλιότερες σειρές έρχονται και παίρνουν. Οι γονείς και δη οι μανάδες των παιδιών που έχουν ήδη υπηρετήσει είναι όπως πάντα υπερβολικές. Υπάρχουν διάφορες απόψεις για τον στρατό αλλά όπως και να το κάνεις δεν μπορεί παρά να είναι μια ακόμη εμπειρία. Έπειτα,  βγήκαμε με την παλιοπαρέα μέχρι πρωίας, τσουγκρίσαμε στην υγειά του νέου φαντάρου, είδε γνωστούς, φίλους παππούδες, μαγείρεψε η μαμά τα πιο αγαπημένα φαγητά, κοιτάξαμε τα δρομολόγια τρένων, λεωφορείων και όλων των απαραίτητων μέσων που θα αλλάξει, μετρήσαμε τις αποστάσεις σε χιλιόμετρα κι ώρες, αγοράσαμε τις κατάλληλες κλειδαριές προς αντιμετώπιση κλοπών, άλλαξε κινητή συσκευή για παν ενδεχόμενο και γενικά αφού εφοδιάστηκε με όσα ο ίδιος πιστεύει πως πρέπει να έχει μαζί του κλείνοντας τα αφτιά του στις υπερβολές, όλα φαίνονται να είναι έτοιμα!
Παρ' όλα αυτά έχουμε γελάσει πολύ με τις προετοιμασίες...

Μου φαίνεται περίεργο! Θα μου λείπει.

Η γνώμη μου κάποτε ήταν πως δε θα έπρεπε να παραπονιέται κανείς που πηγαίνει στον στρατό, τώρα όμως βλέποντας από κοντά κι έχοντας διευρύνει γενικώς την οπτική μου θεωρώ ότι είναι ένα διάστημα αδράνειας για τα παιδιά που έχουν όνειρα, θέλουν να εργαστούν, να συνεχίσουν τις σπουδές και τέλοσπαντων να πάνε λίγο παραπάνω. Είναι σαφές πως δεν τίθεται θέμα αγάπης ή αφοσίωσης προς την Πατρίδα καθώς αυτά μπορούν να αποδειχθούν διαφορετικά. Από την άλλη δεν ξέρω αν θα μπορούσε το κενό τους να συμπληρωθεί από εκείνους που είναι μόνιμοι στρατιωτικοί. Προφανώς είναι ένα από τα θέματα όπως κι άλλα τόσα στη χώρα μας που θέλουν εξέταση από την αρχή. Ωστόσο, αν θες να δεις τα θετικά είναι και μια στιγμή «αποτοξίνωσης» από τον έξω κόσμο.

Καλή θητεία λοιπόν και καλές εμπειρίες!!

«Να 'σαι καλά, δάσκαλε!»

«Ταύτην την επαγγελίαν επιτελούντι είη μοι συν ταις ευχαίς των εμών διδασκάλων 

ο Θεός βοηθός εν τω βίω.»

(κατακλείδα όρκου)

Περάσαμε από τα χέρια πολλών καθηγητών ως φοιτητές. Γνωρίσαμε προσωπικότητες που αποτυπώθηκαν στη ψυχή μας κι άλλες που ξεχάστηκαν μετά το τέλος του εξαμήνου. Αναμφισβήτητα ήμασταν αυστηροί κριτές με τους ανθρώπους που στέκονταν απέναντί μας για να μας μεταδώσουν τις γνώσεις μα περισσότερο στοιχεία του χαρακτήρα τους.
Προσωπικά, φύσει πεισματάρικο παιδί ήρθα σε αντιπαράθεση με κάποιους καθηγητές διατηρώντας βέβαια την ευγένεια και τη ψυχραιμία μου κάθε φορά. Θεωρώ πως τις περισσότερες φορές είχα δίκιο μα υπήρξαν στιγμές που ήμουν εντελώς λάθος. Παρ' όλες τις αντιλογίες με μερικούς είχα ξεχωρίσει ανάμεσά τους λαμπρά πρότυπα κι ανθρώπους που με ενθουσίαζαν. Εκείνους τους έκρινα πιο αυστηρά μέσα μου ώστε να σιγουρευτώ πως ήταν άξιοι της εμπιστοσύνης και του θαυμασμού μου.

Προφανώς, όταν συναναστρέφεσαι με τόσους ανθρώπους, οι αντιφάσεις που συναντάς είναι μεγάλες μα προσπαθούσα να κρίνω τον καθένα ξεχωριστά κι απέφευγα όσο ήταν δυνατόν τις συγκρίσεις. Οι καθηγητές που εν τέλει αποτύπωσα μέσα μου με δίχασαν στις αρχές ουκ ολίγες φορές. Ίσως είναι παράδοξο αλλά με ενδιέφερε και με προβλημάτιζε για το ποιοι θα σταθούν απέναντί μας αφενός επειδή θα τους έβλεπα αρκετές ώρες μέσα στο εξάμηνο κι αφετέρου γιατί ήθελα να παίρνω από αυτούς τους ανθρώπους όχι μόνο γνώσεις αλλά κι όσα χαρακτηριστικά τους θεωρούσα αξιοζήλευτα.

Φεύγοντας από τη Σχολή έχω να μεταφέρω εκτός από όμορφες φοιτητικές αναμνήσεις, εξίσου καλά πρότυπα διδασκόντων. Βέβαια είναι φυσικό να υπάρχουν στο μυαλό μας κι εκείνοι οι πιο... παράξενοι τους οποίους όμως θυμόμαστε πια με ένα χαμόγελο χωρίς όμως να τους δικαιολογούμε. Εκείνους που δε θα θυμάμαι μετά από καιρό είναι οι αδιάφοροι, όσοι έμπαιναν στην τάξη και δεν προκαλούσαν κανένα συναίσθημα, δεν εξέπεμπαν καμία λάμψη.

Εκείνοι για τους οποίους αξίζει να μιλήσει κανείς και να τους μνημονεύσει είναι όσοι μπαίνοντας στα αμφιθέατρα και τις αίθουσες σκόρπιζαν μεράκι και πάθος με κάθε λέξη, με κάθε βλέμμα. Το πιο όμορφο όμως ήταν πως αφού παρέθεταν τη γνώμη τους με ευκρίνεια γίνονταν άριστοι ακροατές των απόψεών μας που με τον καιρό τις παρουσιάζαμε όλο και πιο δομημένες, με περισσότερο θάρρος. Εξάλλου πάντοτε με γοήτευαν οι καθηγητές που προσπαθούσαν να εξασκήσουν και να δοκιμάσουν την κριτική μας ικανότητα. Αυστηροί μεν ευδιάθετοι δε, μας έδωσαν εφόδια όχι μόνο για τέσσερα χρόνια αλλά για πολλά παραπάνω.

Ωστόσο, η φοιτητική κοινότητα ήταν διχασμένη. Οι πανεπιστημιακοί που εκτίμησα εγώ είχαν ορκισμένους «οπαδούς» και φανατικούς «εχθρούς». Αυτούς τους ανθρώπους όμως, θεωρώ πιο επιτυχημένους! Διότι καλός ή κακός δε χαρακτηρίζεται ο καθηγητής που θα «περάσει» ή θα «κόψει». Κάποτε μας έδιναν κάτι χαρτιά να αξιολογήσουμε τους διδάσκοντες. Επιφανειακές κριτικές, ανούσιες. Ο Δάσκαλος θα έπρεπε να κρίνεται σύμφωνα με την εντιμότητά του, την εχεμύθειά του, την ικανότητα να αντιλαμβάνεται πίσω από τις λέξεις σου το μεράκι σου για το αντικείμενο, τη θέληση να σε καθοδηγεί κι όχι να σε χειραγωγεί, τις αλήθειες που μοιράζεται με τους φοιτητές, τις γνώσεις βεβαίως μα όχι στη στείρα μορφή τους, τον ζήλο του να διδάσκει, την ικανότητά του να σε εξετάζει τίμια κι όχι επιπόλαια.  Αρκετοί φοιτητές βέβαια δεν είναι κι οι πιο αδέκαστοι κριτές, κουβέντα που παραπέμπει σε μακρηγορίες.

Όχι, οι καθηγητές που ξεχώρισα δεν ήταν τέλειοι. Είναι Άνθρωποι. Κάποτε ίσως και να με απογοήτευσαν, δε θυμάμαι, έχουν επικρατήσει οι στιγμές που με συνεπήραν. Ακόμη και το ότι παραδέχονταν και πάλευαν με τις ατέλειές τους όμως τους εξύψωνε στα μάτια μας. Εξάλλου την αλήθεια τους αγαπήσαμε ακόμη κι αν καμιά φορά έμοιαζε σκληρή στα άμαθα μάτια μας.

Εν τέλει, ισχύει για τους καθηγητές ό,τι και για τους άλλους ανθρώπους που συναντάμε στην πορεία προς την κατάκτηση των ονείρων μας, πως κρατάμε μέσα μας όσους μας εμπνέουν, εκείνους που μας βγάζουν τον καλύτερό μας εαυτό και με τρόπο που ίσως οι ίδιοι να μην αντιλαμβάνονται μας δίνουν ώθηση.

Ευγνωμοσύνη κι ευχαριστώ λοιπόν, για όσα μου προσέφεραν, για εκείνα που τους «έκλεψα».


σημ: ο τίτλος από το διήγημα του Γ. Ιωάννου

Τέλος εποχής...

«Όταν έχεις μέσα σου το φως
δε σε σταματάει κανείς.»
Στρ. Τσίρκας

Κι αν μετά τις Πανελλαδικές δήλωνα ευτυχισμένη που «έπιασα» τη Σχολή των ονείρων μου,

τώρα που το όνειρο ολοκληρώθηκε δε μου φτάνουν οι λέξεις.

Βρεθήκαμε ξανά "στην πόλη που μας ακολουθεί". Αφεθήκαμε στα μονοπάτια της απελευθερωμένοι από κάθε σκέψη καθημερινή. Τα «θα τα πούμε από κοντά αυτά» δεν ειπώθηκαν ποτέ καθώς ξεχάστηκαν ανάμεσα στα χαμόγελα και τα χτυποκάρδια των στιγμών. Μας χαρίστηκαν μέρες ανοιξιάτικες μες στον χειμώνα για να βρεθούμε στα πιο δικά μας μέρη.

Το βράδυ δεν κοιμηθήκαμε. Η κούραση ή η υπερένταση είπαν κάποιοι, μα εμείς ξέραμε πως ήταν το άγχος κι η προσμονή για τη μεγάλη μέρα. 

Ορκωμοσία! Ορκωμοσία μαζί με την πιο δική μου φίλη! 

Φτάνοντας στην Πανεπιστημιούπολη όλα άρχισαν να ηρεμούν μέσα μας. Η ευτυχία μάς κατέκλυζε ατόφια πια. Φωτογραφίες, κόσμος, υπογραφές, κι άλλες φωτογραφίες και χαμόγελα, χαμόγελα πολλά! Αναμφισβήτητα η στιγμή της ορκωμοσίας ήταν ονειρεμένη. Απόλυτη οργάνωση και συντονισμός από όλους τους φορείς σε μια τριτοβάθμια εκπαίδευση που δε μας έχει συνηθίσει σε αυτά. Απόλυτη τάξη και στους αναρίθμητους φωτογράφους κάτι που δε συνέβη στην ορκωμοσία του αδερφού μου εδώ. Όλα ήταν αξιοθαύμαστα αν εξαιρέσει κανείς τις παρατάξεις που μαζεύτηκαν να ζητωκραυγάσουν για ένα άτομο η καθεμιά που μετά από 7 και 8 χρόνια πήραν πτυχίο(!). 

Στην απόλυτη σιγή, την ώρα που η αριστούχος απήγγειλε τον όρκο, ήρθαν στον νου μου στιγμές από όλη τη φοιτητική ζωή κι ήταν στιγμές ευλογημένες. 

Έσφιξα το χέρι της κολλητής μου που έτρεμε από την αγωνία και τη χειροκρότησα συγκινημένη όταν ακούστηκε το όνομά της. Κι από την άλλη το ίδιο έκανε κι εκείνη όταν ακούστηκε το δικό μου. Τη στιγμή που βάδιζα για να παραλάβω το πτυχίο, ανάμεσα σε κάτι δυνατές φωνές και χειροκροτήματα των Δικών μου, άκουγα περισσότερο την καρδιά μου. Η ευτυχία της στιγμής πρέπει να ξεχείλισε από κάθε μου κύτταρο κι όταν γύρισα στη θέση μου τα χέρια μου μούδιασαν κρατώντας το πολυπόθητο «ΠΤΥΧΙΟΝ».

Μετά το τέλος της ορκωμοσίας οι δικοί μας μάς αγκάλιασαν κατασυγκινημένοι ενώ εμείς δεν είχαμε ακόμη συνειδητοποιήσει αυτό που μόλις είχε συμβεί. Οι φωτογράφοι σε κάθε γωνιά, ευγενέστατοι και διακριτικοί ή άλλες φορές διαχυτικοί απαθανάτιζαν τις στιγμές μας. Εμείς βέβαια είχαμε τους δικούς μας φωτογράφους που σε κάθε φλας άστραφτε η ψυχή τους. 

Ανθοδέσμες, χαμόγελα, αγκαλιές. Σε κάποιους δεν κάνει αίσθηση αυτή η στιγμή αλλά για μένα ήταν σημαντική. Δεν ήταν για το ντύσιμο, ούτε για τις φωτογραφίες και το θεαθήναι. Ήταν για όσα είχαμε ζήσει εκεί αυτά τα 4 χρόνια, για όσα μας δυσκόλεψαν, τα παλέψαμε και τα κερδίσαμε, ήταν για τους κόπους, τις ήττες και τις αντοχές, ήταν για τις χαρές και τα γέλια, ήταν για μένα που μέσα από αυτό εξελίχθηκα και το αισθάνομαι σιωπηλά. 

Στον δρόμο της επιστροφής το βλέμμα υγρό ανίκανο να συγκρατήσει τόση ευτυχία και συγκίνηση. Τόσο γεμάτη ακόμη η ψυχή από εκείνες τις στιγμές που όταν τις διηγείται βουρκώνει. Παράξενο συναίσθημα!

Τέλος εποχής λοιπόν. Μιας εποχής που μόνο καλά είχε να μου προσφέρει. Μιας εποχής άκρως διδακτικής.

Οφείλω πολλά ευχαριστώ και μεγάλη ευγνωμοσύνη στην οικογένεια, σε κάποιους Δασκάλους (Πανεπιστημιακούς και μη), σε ελάχιστους αληθινούς φίλους, για την υποστήριξη, την εμπιστοσύνη, την ώθηση... Ωστόσο, υποθέτω πως αυτά θα διατυπωθούν σε επόμενη ανάρτησή μου που τα μυαλά μου θα συγκεντρωθούν λίγο.

Εύχομαι ολόψυχα σε όλους εσάς που είστε ακόμη φοιτητές, να ορκιστείτε με τους καλύτερούς σας φίλους. Τίποτα δε θα ήταν τόσο μαγικό αν δεν έστεκε αριστερά μου εκείνο το κορίτσι όπως τη θυμάμαι σε κάθε μάθημα, κάθε λύπη και χαρά, κάθε στιγμή!

"Take me to the magic of the moment...

...in the wind of change..."

Ασυμβίβαστη συνήθεια

«Και τώρα εδώ πώς ξαναρχίζεις; 

Σ αυτή την άπλα που σε πνίγει 

εδώ μέσα στο πλήθος που βασιλεύει η μοναξιά  

(...) 

Εδώ, στην πόλη αυτή, πώς συνηθίζεις;»

Τ. Πατρίκιος

Ζάκυνθος

Συνηθίζεις. Μετά από λίγο συνηθίζεις, λένε, και είναι σα να μην έφυγες ποτέ. Το στοίχημα όμως είναι να έρθεις πίσω δίχως πισωγυρίσματα. Εξάλλου το εύκολο είναι επιστρέφοντας να ταιριάξεις πάλι εδώ, στα γνωστά. Οι πολλοί υποστηρίζουν πως κάποτε κι αυτοί έτσι ήταν. Νέοι κι αφελείς. Πίστευαν, τάχα, πως μπορούσαν να διαφοροποιήσουν τους εαυτούς τους. Έπειτα παρασύρθηκαν από αυτό που ονομάζουν ζωή και μιλούν γι' αυτή με παράπονο οπότε ξέχασαν και γύρισαν στα ίδια. Έτσι αρκετοί νέοι παραδειγματίζονται και δεν μπαίνουν στον κόπο να δοκιμάσουν το δοκιμασμένο. Βλέπεις, λοιπόν, παλιούς συμμαθητές και κάποιους τους θαυμάζεις καταρχήν για την πρόοδο του ψυχικού κόσμου κι έπειτα συναντάς άλλους ηλικιακά συγγενείς ή με μικρές αποκλίσεις που βάλτωσαν ή βυθίστηκαν. 

Ας πιστέψουμε πως είναι όλα θέμα προσωπικής προσπάθειας κι αντοχής ώστε να μην κατρακυλήσουμε σε μια νοοτροπία που υιοθετούν οι περισσότεροι ανά τη χώρα και που σε κάποιες περιοχές βρίσκεται σε έξαρση. Ας αποσύρουμε τα κατηγορώ μας και ας υψώσουμε τα πράττω μας.
Ίσως συνηθίζεις λοιπόν, μα δε συμβιβάζεσαι με όσα έμαθες να αποβάλεις. Γιατί έφυγες κι αποτύπωσες άλλα μέρη, σκέψεις, εμπειρίες. Αρκεί αυτά να σε διαφοροποίησαν πραγματικά. Τώρα πιο πολύ από ποτέ είσαι υποχρεωμένος να το αποδείξεις στον εαυτό σου, όχι στους έξω, δεν τους αφορά.
Εξάλλου είναι δύσκολο να σε αφοπλίσουν οι στατιστικές και τα παραδείγματά τους αφού έμαθες να πιστεύεις στα όνειρά σου και να αδιαφορείς για τη γνώμη τους.

Όταν....

«Θυμάσαι ένα χειμωνιάτικο πρωινό, που ήρθα και σε ξύπνησα χωρίς να με περιμένεις;

Σε πήρα από το χέρι και περπατήσαμε στους δρόμους, μέσα στο κρύο και στη βροχή.»

Αλκ. Παπαδάκη

Ένα χρόνια πολλά που δε θα ειπωθεί. Το λέω όμως, με την ψυχή μου. Ευχές που δε θα σου στείλω. Τις νιώθω όμως, με όλη μου την ύπαρξη. Δεν είναι εγωισμός. Εξάλλου τόσοι και τόσοι θα σου ευχηθούν, τι να τις κάνεις λίγες ακόμη πανομοιότυπες ευχές; Εμείς που έχουμε μάθει άλλες ευχές να μοιραζόμαστε. Όχι μην ανησυχείς, δε θα σε επιβαρύνω με τυπικότητες, απλώς θα σωπάσω. Εσύ που πάντα με νιώθεις ίσως να το καταλάβεις. Είναι που γνωριζόμαστε μια ζωή, βλέπεις, που κάποτε τα χιλιόμετρα δε μας ήταν εμπόδιο και που σου έδινα λίγο περισσότερο «εγώ» απ' ό,τι έδινα στους άλλους, απ' ό,τι μου έδινες εσύ.

Σα να σε βλέπω. Θα κοιτάξεις λίγο τις ευχές και σε κάποιες ίσως να χαμογελάσεις. Θα αγνοήσεις τις περισσότερες. Δεν ξέρω σε ποιες θα απαντήσεις. Ίσως σε καμία. Περίεργο παιδί είσαι. Είναι που οι άνθρωποι θέλουν να είναι τυπικοί. Λένε πως έτσι οι σχέσεις διέπονται από αρμονία. Δεν το πιστεύεις. Ούτε και γω. Έχουμε ανάγκη από αλήθειες όχι από αληθοφάνειες. Εύκολα παπαγαλίζονται οι τύποι, οι αλήθειες είναι που δεν αφομοιώνονται. 

Ακόμη όμως απορώ πως εσύ που είσαι υπέρ των «είναι» και αδιαφορείς για τα «φαίνεσθαι» γιατί είσαι τσακωμένος με τις δικές σου αλήθειες.

Είναι που έχεις γενέθλια σήμερα και σου φυλάω μια ευχή όταν θελήσεις να τη βρεις.

«Πώς μου ‘λειψες τόσο;

Μείνε να νιώσω...

Σ’ αγαπούσα πριν μας δω μαζί...»

Πρώτη φορά σε τμηματάκι

«αὐτὰ εἶναι τὰ μαθήματα, ὁποῦ τοὺς δίνετε, καὶ θέλετε νὰ τοὺς φωτίσετε!
τόσο κάνει νὰ τοὺς φωτίσετε μὲ μία φούχτα στάχτη στὰ μάτια! (...)

Εἶναι δύο φλόγες, διδάσκαλε, μία στο νοῦ, ἄλλη στὴν καρδία, ἀναμμένες ἀπὸ τὴ φύσι εἰς κάποιους ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι εἰς διάφορες ἐποχὲς διαφορετικὰ μέσα μεταχειρίζονται γιὰ ν᾿ ἀπολαύσουν τὰ ἴδια ἀποτελέσματα.»

Δ. Σολωμός ("Διάλογος")

«Ωραία τα λέτε, με τρόπο που μας δίνετε να τα καταλαβαίνουμε», μου λέει τις προάλλες μια μαθήτριά μου κι εγώ έλαμψα μέσα μου αν και με κατέβαλε μια δόση καχυποψίας. Εξάλλου η βασική μου έγνοια είναι πόσο καλά μεταδίδω στα παιδιά τη γνώση και κατά πόσο εκείνα την εκλαμβάνουν αφού πρώτα την περάσουν από το κόσκινο της κρίσης τους.

Για εμάς που αγαπήσαμε λίγο παραπάνω τα Νεοελληνικά μαθήματα από κάποιους άλλους, που δεν τα διδαχθήκαμε απλά αλλά μάθαμε να κρίνουμε πριν δεχτούμε και να αποκτούμε δική μας άποψη, το μόνιμο άγχος μας είναι πώς να μάθουμε στα παιδιά να σκέφτονται και να αμφισβητούν. Συχνά οι γονείς μας λένε να τους λύσουμε τις ασκήσεις κι άλλοτε να τα διατυπώσουμε όπως τα θέλει η καθηγήτρια στο σχολείο. Το πλήγμα στην εκπαίδευση είναι αυτή η στείρα παπαγαλία που αντί να ελαττώνεται σε κάθε αλλαγή του συστήματος, συνεχώς αυξάνεται.

Για εμάς που αγαπάμε λίγο παραπάνω τα Νεοελληνικά η κατάσταση αυτή είναι αβάσταχτη. Επιπλέον, είναι λυπηρό να βλέπεις στα μάτια του παιδιού τη σκέψη που δεν το αφήνουν να εκμεταλλευτεί. Τα παιδιά περιμένουν στο μάθημα την πολυπόθητη ερώτηση για να πούνε τη γνώμη τους και τότε τα μάτια τους αστράφτουν και οι λέξεις βρίσκουν μια όμορφη σειρά για να πούνε αυτό που θέλουν. Ανήσυχα στην αρχή μα αν σε δουν να γνέφεις συνεχίζουν αδιαφορώντας για τα σωστά της ύλης. Και πώς να τους πεις ότι κάνουν λάθος μόνο κ μόνο γιατί δεν αναφέρουν όσα θέλει το Υπουργείο;

Η πολύ μικρή μου εμπειρία δε μου αφήνει να βγάζω βιαστικά συμπεράσματα αλλά από τις μεγαλύτερες χαρές του μαθήματος πρέπει να είναι η στιγμή κατά την οποία οι μαθητές λένε κάτι άλλο από αυτό που λες εσύ και είναι ομοίως σωστό. Αυτό το όμορφο ξάφνιασμα καθώς έχεις συγκεντρώσει όλη σου τη σκέψη στα λόγια τους και διαπιστώνεις πως έχουν δίκιο. Ακόμη και να μην έχουν όμως μπορείς κάπως να τους κατευθύνεις, αρκεί που προσπάθησαν να κρίνουν με τις εμπειρίες τους άλλοτε επιπόλαια κι άλλοτε προσεκτικότερα.

Με σταθερά βήματα ανακαλύπτω τις μικρές χαρές της διδασκαλίας ανάμεσα στις δυσκολίες. Τα παιδιά, οι πιο αυστηροί μας κριτές, σε κοιτάζουν αρχικά με ψυχή δύσπιστη και κάθε φορά η πρόκληση δεν είναι απλώς να τους διδάξεις την ύλη αλλά να γίνεις έστω και για λίγο ένα όμορφο κομμάτι της καθημερινότητάς τους. Έφηβοι με μεγαλύτερη αυτοσυγκράτηση ή με λιγότερη πειθαρχία που αναπαράγουν συχνά την παλιομοδίτικη πεποίθηση ότι τα φιλολογικά είναι βαρετά κάτι που είναι στο χέρι μας να το διαψεύσουμε και να το ανατρέψουμε.
Η πρώτη μου φορά στο μικρό μας τμηματάκι ξεκίνησε καλά αλλά έχουμε ακόμη πολλή δουλειά τόσο σε επίπεδο γνωστικό όσο και ψυχικό κάτι που όμως δε μου στερεί τον ενθουσιασμό.

«Μόνος σου κάνεις την ελπίδα φωνή

μα δε την αφήνεις αλήθεια να λέει

σπάει η καρδιά σου σε κομμάτια γυαλί

αδειάζει το σώμα μα ακόμα αναπνέει»

Στην Ι

«Όμως εκεί που δύο φίλοι Μιλούν ή και σωπαίνουν - προπαντός 

τότε - Τρίτο τίποτα δε χωρεί.» 

Οδ. Ελύτης

Συνηθίζουμε να ονομάζουμε φιλία μια σχέση πρόσκαιρη. Οι φίλοι δε γίνονται και ξε-γίνονται όπως λέγαμε παιδιά. Οι φίλοι μένουν άλλοτε με παρουσία έντονη κι άλλοτε διακριτική. Έπειτα από αταίριαστους για μένα ανθρώπους, από ευκαιρίες που έδωσα ή διεκδίκησα κι από αρκετές αποτυχίες και διδάγματα συνάντησα αυτή τη μία φίλη που ξεχωρίζει από τις άλλες μου παρέες. Ίδιες στις πιο απίστευτες σκέψεις μα διαφορετικές στα πιο συνηθισμένα χαρακτηριστικά.

Φιλία είναι να έχεις να τη δεις καιρό και να μοιάζει σα να μην πέρασε μια μέρα. Είναι να την κοιτάζεις στα μάτια ενώ είχες μήνες να κοιτάξεις έτσι τους ανθρώπους. Είναι να έχεις ένα συνεχές και σταθερά αυξανόμενο χαμόγελο όταν βρίσκεσαι δίπλα της.
Πολλά τα ρητά και τα κείμενα προς τιμήν της φιλίας. Ο φίλος όμως επιμένω, φαίνεται από τον τρόπο που θα αντιδράσει στη λύπη σου μα κυρίως στη χαρά σου.
Μαζί του ανακαλύπτεις τον πιο καλό σου εαυτό. Η συζήτηση μαζί του μοιάζει σα να μην τελειώνει ποτέ και ο χρόνος κάθε συνάντησης είναι κάθε φορά τόσο λίγος.
Είναι γεγονός πως δεν μπορούμε να έχουμε πολλούς τέτοιους φίλους στη ζωή μας. Έπειτα θεωρώ πως δε χρειάζεται κανείς παραπάνω από έναν τέτοιο φίλο ή έστω δύο. Οι σιωπές, οι λέξεις, τα βλέμματα και οι αγκαλιές σου δεν είναι για όλους. Εξάλλου δεν μπορούν να τα αντέξουν όλοι. Ίσως να είναι θέμα χημείας ή και όλων των επιστημών μαζί αλλά αν βρεις έναν τέτοιον φίλο που μπορεί κάποτε να σε εκνευρίζει αλλά να σε νοιάζεται, να σε μαλώνει γιατί σε αγαπά, να σε κοιτάζει στα μάτια και να μιλά πίσω από την πλάτη σου όμορφα, να σε εκφράζει και να σε εμπνέει, να συμφωνεί μαζί σου σε πολλά μα να διαφωνεί σε άλλα τόσα, να σε κάνει καλύτερο άνθρωπο, τότε προσπάθησε να μην τα θαλασσώσεις μαζί του γιατί αυτό είναι ευλογία.

Όταν βρίσκεσαι δίπλα σε άτομα που αγαπάς καλύπτεσαι από μια ανεξήγητη λάμψη κι ομορφιά. Τα αδιάφορα παραμερίζουν και τα σημαντικά ισορροπούν περιμένοντας τη σειρά τους. Όλα μοιάζουν πιο αρμονικά εκεί έξω όταν έχεις πλάι σου ανθρώπους που στα δύσκολα χαμογελούν και στα όμορφα νιώθουν ευγνωμοσύνη.

Επόμενη συνάντηση: η ορκωμοσία μας. Χαμόγελα, αγκαλιά, σιωπηλός και συγκρατημένος ενθουσιασμός ακολουθεί την αγαπημένη μας για την εποχή λέξη.

«Μελαγχόλησες, νιώθεις πεταμένος

Μες στην πόλη σου σαν ξένος, βρε παιδί μου αμάν»

Νέα VS Αρχαία

«... ούτε μου άρεσαν ποτέ οι άνθρωποι που αρίστευαν στα πάντα. Ένας άνθρωπος που αριστεύει στα πάντα θα πει ότι δεν έχει καμία ιδιαίτερη κλίση, καμία προτίμηση, δεν έχει κάνει μιαν επιλογή.»

Γ. Ρίτσος (απόσπασμα από συνέντευξη)

Όσο ήμουν μαθήτρια και μετέπειτα φοιτήτρια μπορεί να είχα μια αδυναμία και κλίση στα Νεοελληνικά μαθήματα αλλά μου άρεσαν και τα Αρχαία και δη το άγνωστο όταν πρωτοασχολήθηκα στη Β΄ λυκείου. Τώρα που καλούμαι να τα διδάξω μπορεί να έχω σε εκτίμηση και τους δύο τομείς αλλά αν και είναι νωρίς για αυτοκριτική νιώθω να μου ταιριάζουν τα Νέα.

Στα Νέα με γοητεύει η ιδέα πως ίσως οι σκέψεις μου εφάπτονται σε ένα σημείο με τις σκέψεις του δημιουργού. Ένας καθηγητής μου στη Σχολή έλεγε ότι εμείς πρέπει να θέτουμε ερωτήματα στο κείμενο, ότι η λογοτεχνία είναι ένα «πώς». Είναι γεγονός πως στην εκπαίδευση ως έχει, υπάρχει εκείνος ο περιορισμός στη σκέψη αλλά υπάρχει ο τρόπος να προκαλέσεις μια διεύρυνση στην οπτική του παιδιού. Τι όμορφο συναίσθημα όταν οι μαθητές προτείνουν μια σκέψη που δεν πέρασε από το μυαλό μου! Προσπαθώ να μη μαθαίνω στα παιδιά μου «τι» να σκέφτονται αλλά «πώς» και φυσικά θέλω να αποφεύγεται η άμετρη ανάλυση κι η ξερή ερμηνεία. Τέλος, μ' αρέσει ο διάλογος και κυρίως ο αντίλογος που διεξάγεται με αφορμή ένα κείμενο ή ένα θέμα έκθεσης. Ο καθένας παραθέτει τις εμπειρίες του, ταυτίζεται ή απομακρύνεται, σκέφτεται, προσεγγίζει. Άλλωστε ήμουν τυχερή, από το γυμνάσιο ως το Πανεπιστήμιο είχα καλούς δασκάλους στα Νέα οπότε υποθέτω πως σε μεγάλο βαθμό έπαιξε κι αυτό τον ρόλο του.

Στην αντίπερα όχθη τα Αρχαία. Αν εξαιρέσει κανείς τη σχολική ιδέα που επικρατεί για τη μετάφραση των κειμένων και για την ανούσια πλην άχρηστη πολλές φορές προσκόλληση ορισμένων σε ασήμαντες λεπτομέρειες, τα αρχαία είναι για μένα πρόκληση! Συγκεκριμένα το άγνωστο που δε χρειάζεται να διαβάσεις μετάφραση αλλά να τη «βγάλεις»  εσύ ο ίδιος, να νιώσεις το κείμενο και τα νοήματά του, να το βάλεις σε μια σειρά. Αρωγοί εδώ λιγότεροι καθηγητές μα πάραυτα σημαντικότατοι. Ωστόσο με θλίβει η χρόνια πεποίθηση που επικρατεί ότι η προσέγγιση και εξέταση των κειμένων πρέπει να γίνεται με συγκεκριμένο τρόπο.

Είναι γεγονός πως κάτι γίνεται λάθος με τη διδασκαλία των φιλολογικών μαθημάτων στα σχολεία. Ίσως γι' αυτό υπάρχει αυτή η απαξίωση και η υποβάθμιση για τις ανθρωπιστικές σπουδές. Κι όμως αν μπορούσαν όλοι να νιώσουν τη γοητεία των μαθημάτων αυτών κι αν οι εκπαιδευτικοί πρώτοι από όλους δίδασκαν με πάθος, σύμφωνα με τις κλίσεις τους κι εντάσσοντας νέα μέσα και τεχνολογίες τότε μάλλον τα πράγματα θα ήταν καλύτερα.
Τέλος, είναι σημαντική η ενθάρρυνση προς του μαθητή. Η επισήμανση των θετικών βημάτων του, της προόδου του ώστε να γεννηθεί μέσα του το φιλότιμο και το πείσμα.

Πολλά τα «καλά θα ήταν να...», τα σχέδια, οι βλέψεις. Είμαστε πολύ μικροί για να κρίνουμε και να συμβουλεύουμε μα αρκετά μεγάλοι για να αντιληφθούμε τα λάθη και τα ορθά. Αρχικά ας δουλέψουμε επίμονα κι ας οπλιστούμε με θετική αύρα, ας πέσουμε κι ας ξανασηκωθούμε κι έπειτα θα βρούμε τον εαυτό μας μέσα στο νέο μας ξεκίνημα, μέσα στο όνειρό μας που μετ' εμποδίων πραγματοποιείται.
Ποιος ξέρει; ίσως να είμαστε εμείς η νέα γενιά εκπαιδευτικών που θα αλλάξει κάτι!!

«Κι αντί να ψάχνεις τριαντάφυλλα στα στήθη

αυτών που χάμω τα πετάξανε

Φτιάξε καρδιά μου

το δικό σου παραμύθι

αλλιώς τη βάψαμε»